6 november 2018
Artikel

Blockchain, neurale netwerken, IoT in het octrooilandschap

Veel mensen en bedrijven raken geïnspireerd door de nieuwste technologische mogelijkheden. Denk bijvoorbeeld aan blockchain, neurale netwerken om big data te analyseren en het welbekende Internet of Things. Vaak willen zij dan ook octrooibescherming voor hun ideeën verkrijgen. Maar kan dat?

De algemene regel is: als een bestaande en welbekende technologie zonder significante aanpassingen wordt ingezet voor een nieuwe toepassing, zal octrooibescherming waarschijnlijk niet mogelijk zijn. Toch is octrooibescherming niet per definitie onmogelijk. Waar eventuele mogelijkheden liggen wordt hieronder voor drie nieuwe technologische mogelijkheden toegelicht.

Blockchain

Het zou teveel ruimte kosten om hier de blockchain in detail uit te leggen. Kort gezegd gaat het om een lange reeks van blokken informatie die op heel veel plekken wordt opgeslagen. Elk volgend blokje kan worden gebruikt om te verifiëren of het vorige blokje authentiek is. Dat zorgt voor een database die vrijwel niet stiekem aan te passen is. Een van de meest bekende toepassingen van blockchain is Bitcoin, maar daar stoppen de mogelijkheden niet.

Kan uw toepassing voor blockchain vastgelegd worden? Als uw toepassing beschreven kan worden als “ik wil dit nieuwe type gegevens/transacties/enz. beveiligen met een blockchain”, dan is de kans heel klein dat een octrooi kan worden verkregen. Als er bij het ontwikkelen van een nieuwe blockchain-toepassing echter technische problemen worden opgelost door middel van slimme nieuwe technische trucjes, zijn er mogelijkheden. En als er onderweg verbeteringen zijn bedacht voor de onderliggende technologie zelf – bijvoorbeeld een oplossing om transacties sneller te laten plaatsvinden – is het zeker raadzaam om een bezoek te brengen aan een octrooigemachtigde.

Neurale netwerken en andere voorbeelden van machinaal leren

Neurale netwerken zijn eenvoudiger uit te leggen, we dragen er namelijk zelf ook eentje met ons mee. Onze hersenen bestaan uit een netwerk neuronen met eindeloos veel onderlinge verbindingen. Zowel de neuronen zelf als de verbindingen kunnen, bijvoorbeeld als reactie op ervaringen, veranderen. Als het goed is worden we daarom steeds beter in het omzetten van een zekere invoer in een gewenste uitvoer: zo leren we.

Kunstmatige neurale netwerken gebruiken een versimpeld model hiervan, met meestal minder neuronen en minder dwarsverbindingen. Vervolgens gaat het neurale netwerk leren: op basis van een verzameling invoer en vaak ook een verzameling gewenste uitvoer probeert het allerlei mogelijke configuraties uit, op zoek naar het beste resultaat.

Ook hier geldt dat puur een bekende implementatie van een neuraal netwerk gebruiken voor een nieuwe toepassing, bijvoorbeeld door het trainen met andere invoer en uitvoer, waarschijnlijk niet inventief genoeg is om voor een octrooi in aanmerking te komen. Maar er zijn heel veel varianten neurale netwerken. Zo verschillen ze in neuronstructuren, in manieren van zichzelf verbeteren en in controlestappen. Sommige implementaties gebruiken meerdere onderling verbonden netwerken en weer andere varianten voeren vóór, ná, of zelfs tussen de stappen van het trainen en/of het gebruiken van het netwerk extra bewerkingen uit.

Tegelijkertijd is het wel belangrijk om een toepassing te noemen, zoals nogmaals extra werd benadrukt in de nieuwe versie van de “Guidelines” van het Europees Octrooibureau die 1 november j.l. werd gepubliceerd. Een neuraal netwerk op zich is te abstract: om een technische bijdrage te kunnen leveren moet in een octrooiaanvrage duidelijk zijn waar het neurale netwerk voor dient. De “Guidelines” noemen als voorbeeld het gebruik van een neuraal netwerk in een hartmonitor om onregelmatige hartslagen te identificeren als een mogelijke technische toepassing.

Kortom: er valt nog genoeg te innoveren, vooral omdat lang niet altijd duidelijk is waarom en wanneer een neuraal netwerk goed werkt. Heeft u een vernieuwende variant ontwikkeld met een nog niet eerder voorgestelde structuur, bij voorkeur eentje die buitengewoon goed blijkt te werken bij een specifieke technische toepassing? Dat zou best wel eens een octrooi kunnen opleveren. Daar komt bij dat neurale netwerken over het algemeen vallen of staan bij de kwaliteit van het trainingsmateriaal. Ook in die hoek zijn er waarschijnlijk nog veel vernuftige technische oplossingen te verzinnen die te octrooieren zijn.

Slimme apparaten en Internet of Things (IoT)

Heeft u al een slimme televisie? Of een slimme energiemeter? Of misschien zelfs een zoutvaatje dat via een app te bedienen is? Het lijkt niet lang meer te duren tot elk elektronisch apparaat kan praten met het internet of met andere ‘slimme’ apparaten.

Dat kan best handig zijn. Maar om octrooieerbaar te zijn moet een apparaat meer hebben dan alleen een computerchip en de mogelijkheid tot draadloze communicatie.

Wat zou een dergelijk element kunnen zijn? Dat zal u moeten uitvinden! Er kan gedacht worden, onder andere, aan een nieuw type sensor dat op een technisch slimme manier nuttige informatie kan bepalen: dat de melk in de koelkast bijna over datum is, bijvoorbeeld. Een barcodescanner aan een koelkast koppelen is echter weer onvoldoende en een app om de temperatuurs-instelling te wijzigen is waarschijnlijk ook te voor de hand liggend.

Conclusie

Het lijkt soms alsof nieuwe toepassingen van nieuwe technologische ideeën voor het oprapen liggen en daarmee de octrooien ook. Zo simpel is het helaas niet. Als een idee simpel omschreven kan worden als “maar wat als we [technologie X] nu inzetten voor [toepassing Y]” is dat meestal niet an sich te beschermen, vooral niet als het idee nog in de conceptfase zit. Toch is het ook niet zo dat níets geoctrooieerd kan worden. Daarbij is het vooral zo dat bij implementatie vaak technische problemen dienen te worden overwonnen. Als u daar dan nieuwe technische oplossingen voor verzint is het zeker aan te raden om een octrooigemachtigde te raadplegen.

Terug