7 juli 2016
Artikel, Nieuws

Zijn Algemene Voorwaarden auteursrechtelijk beschermd?

De Algemene Voorwaarden van ondernemingen in dezelfde bedrijfstak lijken erg op elkaar. Dit neemt niet weg dat Algemene Voorwaarden een werk in de zin van de Auteursrecht zullen zijn. Het overnemen van de gehele of een deel van de Algemene Voorwaarden is dan auteursrechtinbreuk.

Het is een misvatting te veronderstellen dat Algemene Voorwaarden niet auteursrechtelijk beschermd zouden zijn. De redenering is dan dat de speelruimte zo beperkt is dat op de Algemene Voorwaarden geen rechten kunnen rusten. Bepaalde onderwerpen zoals aansprakelijkheid staan nu eenmaal in alle Algemene Voorwaarden vermeld. Maar in Nederland is de drempel voor auteursrechtelijke bescherming betrekkelijk laag. De rechtspraak toont aan dat Algemene Voorwaarden een werk kunnen zijn in de zin van de Auteurswet.

Dit is het geval wanneer de Algemene Voorwaarden een werk vormen met een eigen, oorspronkelijk karakter en een persoonlijk stempel van de maker. [1] Anders geformuleerd: of het een eigen intellectuele schepping betreft. [2] Een uitspraak uit 2015 over auteursrecht op bestekken laat zien hoe de rechter omgaat met teksten waarbij de maker een beperkte keuzevrijheid heeft. [3] De eiseres, Vendrig, heeft in het kader van haar werkzaamheden bestekken geschreven. Bestekken bevatten de omschrijving van de uit te voeren (bouw)werkzaamheden. Gedaagde, A.H.B., heeft in opdracht van Vendrig werkzaamheden uitgevoerd. Hierdoor is zij bekend met de bestekken van Vendrig. A.H.B. zou door de bestekken die zij vervolgens heeft geschreven voor haar eigen projecten inbreuk maken op de auteursrechten van Vendrig.

De rechtbank toetst eerst of de bestekken van Vendrig in aanmerking komen voor auteursrechtelijke bescherming. Het arrest van de Hoge Raad inzake Stokke/H3 Products wordt toegepast: een verzameling of selectie van op zichzelf niet beschermde elementen kan een auteursrechtelijk beschermd werk zijn als die het persoonlijk stempel van de maker draagt. [4] Dit wordt beperkt door een ander arrest van de Hoge Raad. Hierin oordeelt de Hoge Raad dat dit niet omvat al hetgeen een zo banale of triviale vorm heeft dat daarachter geen creatieve arbeid van welke vorm ook valt aan te wijzen.[5]De bestekken van Vendrig bevatten wet- en regelgeving die van toepassing zijn. Dit is in het bestek verwerkt. De rechtbank zegt hierover: “Dat neemt echter niet weg dat de maker bij zijn woordkeus, zinsconstructies, volgorde van behandelde onderwerpen en indeling persoonlijke keuzes heeft gemaakt”. [6] Deze toets lijkt sterk op die van het Hof van Justitie van de Europese Unie in Infopaq.[7] Het Hof oordeelde dat de keuze, schikking en de combinatie van woorden op een oorspronkelijke manier maakt dat er sprake is van een eigen intellectuele schepping die in aanmerking komt voor auteursrechtelijke bescherming.

Algemene Voorwaarden bevatten voor een deel dezelfde soort bepalingen die zien op de betaling, garanties, levering en behandeling van conflicten. Dit neemt niet weg dat de volgorde waarin deze onderwerpen worden besproken en de wijze waarop de artikelen worden geformuleerd resulteren in een werk met een eigen, oorspronkelijk karakter.

Auteursrechtinbreuk op Algemene Voorwaarden
In de eerdergenoemde zaak over bestekken oordeelt de rechter dat er sprake is van een verveelvoudiging van een auteursrechtelijk werk. Dat niet het gehele bestek is overgenomen, maar slechts delen ervan, maakt dit niet anders.

Een vergelijking door de Voorzieningenrechter van de Algemene Voorwaarden van twee ondernemingen toont hoe de rechter oordeelt of er sprake is van een verveelvoudiging. De rechter geeft aan dat de Algemene Voorwaarden van gedaagde zeer grote overeenkomst vertonen met die van eiseres. Sterker nog, voor belangrijke delen zijn de Algemene Voorwaarden identiek aan die van eiseres. [8]

Het overnemen van de Algemene Voorwaarden resulteert in een tweeledige inbreuk. Ten eerste een inbreuk op het exclusieve recht om openbaar te maken en te verveelvoudigen. Ten tweede worden de persoonlijkheidsrechten van de maker van de oorspronkelijke Algemene Voorwaarden geschonden. De schending van de persoonlijkheidsrechten bestaat uit het overnemen van het werk zonder de naam van de maker te vermelden. Ook het aanbrengen van wijzigingen in het auteursrechtelijk beschermd werk levert een inbreuk op. Algemene Voorwaarden kunnen auteursrechtelijk beschermd zijn. Dit biedt mogelijkheden om als rechthebbende op te treden tegen een onderneming die identieke dan wel sterk gelijkende Algemene Voorwaarden gebruikt.

 

[1] Hoge Raad, 4 januari 1991, Romme vs. Van Dale.

[2] HvJ EU, 16 juli 2009, Infopaq.

[3] Rechtbank Den Haag 8 april 2015, Vendrig v A.H.B.

[4] Hoge Raad, 22 februari 2013, Stokke vs. H3 Products.

[5] Hoge Raad, 30 mei 2008, Endstra-tapes.

[6] R.o. 4.2.

[7] HvJ EU, 16 juli 2009, Infopaq.

[8] Vzgr. Rb. Den Haag, 24 augustus 2009, horren.com.

Terug