8 november 2016
Artikel, Nieuws

Laat patenten links liggen?

"Laat patenten links liggen!" kopte de Correspondent recentelijk. Het bleek één van negen inzichten voor "wie met zijn idee de wereld wil veroveren". Het zal niemand verbazen dat dit advies ten kantore deed fronsen. Wat leidde tot deze opmerkelijke conclusie?

In feite vinden we in de betreffende passage de volgende stellingen:

  • Een octrooi kost veel tijd en geld; de kans dat je de kosten van een octrooi terugverdient is lager dan de kans om de loterij te winnen. Het geld kan je dus beter in verdere ideeën stoppen.
  • Octrooien staan het delen van en samenwerken aan ideeën al snel in de weg.
  • Er bestaat één jaar automatische bescherming voor zekere ideeën.

Octrooien als loterij
Octrooien kosten inderdaad geld, zowel om in te dienen als tijdens de verleningsprocedure en daarna om in stand te houden. Een rechtszaak tegen een koppige inbreukmaker brengt kosten met zich mee die voor een MKB significant kunnen zijn. Daarbij is het niet altijd van te voren duidelijk hoeveel de kosten en de baten zullen zijn. De verleningsprocedure kan onverwacht ingewikkeld blijken; soms wordt een octrooi uiteindelijk niet verleend, of wordt het achteraf nietig verklaard.

Er bestaat echter een betere vergelijking dan die met een loterij. Een octrooi(aanvrage) heeft meer overeenkomsten met een verzekering. Ook een verzekering kan, zeker op lange termijn, veel geld kosten. En ook bij een verzekering weet je niet van tevoren of en hoeveel deze zal uitkeren. Betekent dat echter dat de verzekering een slecht idee was? Natuurlijk niet. Van te voren is het namelijk moeilijk in te schatten of je een verzekering nodig zal hebben, juist daarom sluit je hem af.

Zo is het ook met een octrooi. Sterker nog: puur het bestaan van een octrooi kan namakers afschrikken, zonder dat de octrooihouder daar ooit zelf weet van krijgt. Een octrooi is niet een gokmachine waar je geld instopt om er later verwachtingsvol naar te kijken, wachtend op een bingo. Een octrooi zorgt ervoor dat de met een idee te behalen winst beschermd kan worden.

Octrooien als obstakel voor samenwerking
Het is niet geheel duidelijk voor wie het stuk van de Correspondent bedoeld is. Zijn het de mensen die "met hun idee de wereld willen veroveren"? Of zijn het idealistische wereldverbeteraars zonder winstoogmerk?

Soms vormt een octrooi niet het uitgelezen instrument om uw doel te verwezenlijken. Heeft u een fantastisch nieuw idee en wilt u op geen enkele wijze de wereldwijde toepassing ervan in de weg staan? Dan kunt u beter het idee prominent publiceren, zodat niemand er ooit meer het exclusieve recht op kan verkrijgen door daarna zelf octrooi aan te vragen.

Onder idealistische uitvinders zijn er echter ook velen die hun creativiteit graag gebruiken om hun brood te beleggen. Voor uitvinders die liever bezig zijn met uitvinden dan met het vermarkten kan een octrooi juist een fantastische manier zijn om ervoor te zorgen dat hun ideeën werkelijkheid worden. Zij kunnen dan namelijk licenties geven aan mensen die van het idee een daadwerkelijk product kunnen maken en daarmee geld verdienen voor een volgend project.

Daar komt bij (zoals onderin het stuk van De Correspondent ook tussen neus en lippen wordt vermeld) dat het octrooisysteem ooit zo opgezet is dat het verkrijgen van een tijdelijk exclusief recht een prijs heeft: de uitvinding moet er wel duidelijk en volledig voor worden opgeschreven. Daardoor wordt juist de ruimte gecreëerd voor het doorontwikkelen van ideeën en voor nieuwe uitvindingen.

Automatische bescherming?
In het derde punt van De Correspondent wordt gesteld dat een uitvinder "toch" automatisch een jaar bescherming heeft "als je je technische uitvinding uitvoert en als model van jouw hand aan de wereld presenteert." Met die vage woorden worden echter twee heel verschillende dingen op één hoop geveegd.

In het intellectuele eigendomsrecht zijn er verschillende soorten bescherming. Octrooibescherming rust op het onderliggende technische idee van een uitvinding. Dit kan heel breed zijn en dit is ook grotendeels waarom het verleningsproces zo zorgvuldig is en waarom de maximale bescherming maar twintig jaar is. Automatische bescherming van een jaar hiervoor? Absoluut niet.

Waar wél een jaar (eigenlijk zelfs drie jaar) automatische bescherming voor verleend wordt, is de uiterlijke vormgeving van een uitvinding, of eigenlijk alles aan de uiterlijke vormgeving van een uitvinding dat niet gedwongen wordt door technische overwegingen. Dit heet een Ongeregistreerd Gemeenschapsmodel en daar hoeft een ontwerper inderdaad niets voor te doen. Behalve dat bij inbreuk natuurlijk nog steeds een rechtszaak zal moeten worden gestart, wat door De Correspondent bij octrooien als nadeel werd genoemd.

Dit Ongeregistreerde Gemeenschapsmodel is er gekomen vanuit de mode-industrie: de mode verandert zo snel dat het ondoenbaar is om elke nieuwe collectie vast te moeten leggen. Voor modeontwerpers of voor wie in de design-wereld werkt, is dit Ongeregistreerde Gemeenschapsmodel een uitkomst. Maar let wel: alleen de niet technische aspecten van de vormgeving zijn dan beschermd. En het zijn juist meestal die onderliggende technische ideeën, die alleen met een octrooi beschermd kunnen worden, die de wereld kunnen veroveren.

De Correspondent adviseert om octrooien links te laten liggen. Dit kan soms een goed idee zijn, bijvoorbeeld voor onbaatzuchtige wereldverbeteraars en voor designers. Voor uitvinders met technische ideeën die de wereld kunnen veroveren zijn de geleverde argumenten niet van toepassing.

Terug